موجز ۱ از ۸ · ۲ دقیقه
شروع زودهنگام و تخصصگرایی مد شده است؛ اما ارزش آن محل تردید است.
تایگر وودز در دهماهگی نخستین چوب گلف کوچک خود را برداشت. در دوسالگی، ضربهی بلند گلف خود را در تلویزیون سراسری به نمایش گذاشت. کمی بعد در همان سال، در نخستین مسابقهی خود در ردهی زیر ده سال شرکت کرد و برنده شد. تایگر وودز تجسم این ایده است که اکنون رایج شده است: کلید موفقیت در زندگی این است که تخصص پیدا کنید، زودتر شروع کنید و بهشدت تمرین کنید.
این گرایش به تخصصگرایی فقط در دنیای ورزش دیده نمیشود. در واقع، در دانشگاه، نظام مالی پیچیدهی ما و پزشکی هم همینطور است. برای مثال، متخصصان سرطان اکنون بهندرت فقط بر سرطان تمرکز میکنند. در عوض، در سرطان یک عضو خاص تخصص پیدا میکنند. آتول گاوانده، نویسنده و جراح، اشاره میکند که وقتی پزشکان دربارهی جراحان گوش راست شوخی میکنند، نباید خیلی زود فرض کنیم که چنین جراحانی واقعاً وجود ندارند. اما آیا تخصصگرایی واقعاً راه درستی است؟
به زبان ساده، نه. در بسیاری از عرصههای زندگی، انباشتن تجربه فقط در یک حوزه به عملکرد کمک نمیکند. دنیل کانمن و گری کلاین، دو روانشناس، در مقالهای در سال ۲۰۰۹ رابطهی تجربه و عملکرد را بررسی کردند. کلاین نشان میدهد که تجربه در برخی حوزهها اهمیت دارد. برای مثال، سالها تجربهی متمرکز به آتشنشانان یاد میدهد که الگوهای رفتار شعلهها را تشخیص دهند؛ این توانایی به آتشنشانان امکان میدهد ۸۰ درصد تصمیمهای کاری خود را بهصورت غریزی و در چند ثانیه بگیرند. اما کانمن دریافت که در حوزههای دیگر، تجربه هیچ ارزشی ندارد.
او با مطالعهی ارزیابی داوطلبان افسری در ارتش اسرائیل دریافت که پیشبینی مسئولان جذب دربارهی عملکرد آیندهی یک نیروی تازهوارد، بر اساس تواناییهای جسمی و ذهنی او، قابلاعتمادتر از حدس زدن نیست. نکتهی مهم این بود که با دریافت بازخوردهای هرچه بیشتر پس از چندین دور جذب نیرو، مسئولان جذب در پیشبینی هیچ بهتر نشدند. کانمن نتیجه گرفت که میان تجربه و عملکرد هیچ ارتباطی وجود ندارد. برخی عرصههای زندگی به گلف یا آتشنشانی شباهت دارند.
این عرصهها، هرچند لزوماً آسان نیستند، الگوهای تکرارشونده یا قواعد سادهای دارند که بر تصمیمگیری حاکماند. اما عرصههای بسیار بیشتری در زندگی، مانند جذب نیرو در ارتش، بسیار مبهمتر هستند و به خلاقیت و انعطافپذیریای نیاز دارند که همهفنحریف بودن فراهم میکند. بیایید ببینیم این موضوع چگونه کار میکند.