موجز ۱ از ۷ · ۳ دقیقه
عادت یک از هفت. کنشگر باشید.
تقریباً همه نام روانپزشک ویکتور فرانکل را شنیدهاند. او دوران جنگ جهانی دوم را در اردوگاه کار اجباری نازیها گذراند. در آنجا، او آزمایشهای هولناکی را به دست اسیرکنندگانش تحمل کرد و شاهد مرگ اعضای خانوادهاش بود. بسیاری از اسیران در مواجهه با چنین شرایطی، بهطور قابلدرکی تسلیم شدند؛ اما او مشاهده کرد که برخی دیگر دست به کارهای محبتآمیز میزدند. بعضی حتی آخرین تکههای غذای خود را به همبندانشان میدادند. او دریافت که یک چیز را نمیتوان از هیچ مرد یا زنی گرفت: آزادی انتخاب اینکه چگونه به شرایط خود واکنش نشان دهد.
بین هر اتفاقی که برای ما میافتد و واکنش ما، یک «فاصله» وجود دارد. در آن مدت، آزادیم انتخاب کنیم چگونه واکنش نشان دهیم. انتخاب ما در نهایت بر چگونگی رشد ما و بر شادی ما اثر میگذارد.
وقتی نوزادیم، امکان چندانی برای انتخاب نداریم. اما با رشد کردن، آنچه کاوی «چهار موهبت منحصربهفرد انسانی» مینامد در ما پرورش مییابد. این موهبتها عبارتاند از: خودآگاهی، یا توانایی ارزیابی افکار، اعمال و زندگیمان؛ وجدان، یعنی «صدای درونی» ما دربارهی آنچه اخلاقی و درست است؛ تخیل، یعنی توانایی تصور آیندهای متفاوت با گذشتهمان؛ و ارادهی مستقل، یعنی چگونگی واکنش ما به ژنها و محیطمان.
بهجای اینکه صرفاً واکنش نشان دهیم، میتوانیم از این موهبتها استفاده کنیم تا هرچه میتوانیم از زندگی بسازیم، مسئولیت چگونگی واکنش خود را بپذیریم و برای شکل دادن به آیندهی خود قدم برداریم. خلاصه اینکه کنشگر باشیم.
کنشگر بودن، نخستین و مهمترین عادت از هفت عادت است. تسلط بر این عادت، کلید آزاد کردن قدرت عادتهای دیگر است. پس بیایید چند روش را برای بهینه کردن کنشگری شما بررسی کنیم.
اول، بهجای تمرکز بر چیزهایی که خارج از کنترل شما هستند، بر چیزهایی تمرکز کنید که میتوانید برایشان کاری انجام دهید. به سخنان قدیس فرانسیس آسیزی فکر کنید: «خدایا، به من آرامش عطا کن تا چیزهایی را که نمیتوانم تغییر دهم بپذیرم؛ شجاعت عطا کن تا چیزهایی را که میتوانم تغییر دهم تغییر دهم؛ و خرد عطا کن تا تفاوت این دو را بدانم.»
سپس مطمئن شوید که همیشه از زبان کنشگرانه استفاده میکنید. بهجای گفتن یا حتی فکر کردن به چیزهایی مثل «پدربزرگ و پدرم اینطور رفتار میکردند؛ پس من هم همینطور رفتار میکنم»، نگرش خود را کاملاً تغییر دهید و بگویید: «آنها آنطور رفتار میکردند؛ اما من انتخاب میکنم آنطور رفتار نکنم.»
یادتان باشد مکث کنید، فکر کنید و انتخاب کنید. بین هر اتفاقی که برای شما میافتد و چگونگی واکنش خود، «دکمهی مکث» را فشار دهید. به واکنشهای کنشگرانهی ممکن فکر کنید. و واکنشی را انتخاب کنید که بهترین پیامدها را دارد.
و موهبت شوخطبعی را فراموش نکنید. هر وقت میتوانید بخندید، لبخند بزنید و خوش بگذرانید. حتی میتوانید به اشتباهها و دستوپاچلفتی بودن خودتان هم بخندید.
در نهایت، همانطور که گاندی گفت، باید خودمان همان تغییری باشیم که میخواهیم در دیگران ببینیم. پس ابتدا خودتان کنشگر باشید و بعد به خانوادهتان انگیزه بدهید تا آنها هم کنشگر باشند.