موجز ۱ از ۹ · ۲ دقیقه
نقشه بازنمایی سادهشدهای از واقعیتی پیچیده است.
مدلهای ذهنی ابزارهایی هستند که به ما کمک میکنند در واقعیت مسیرمان را پیدا کنیم. روشنترین مثال، نقشه است. این ابزار کلاسیک مسیریابی، هرچقدر هم آشنا به نظر برسد، بعضی از ویژگیها، مزایا و محدودیتهای اساسی مدلهای ذهنی را بهطور کلی نشان میدهد. پس نقطهی شروع خوبی است.
هدف نقشه این است که جهان را به شکلی بازنمایی کند که برای ما مفید باشد. برای رسیدن به این هدف، نقشه باید بر جنبههای مشخصی از واقعیت تمرکز کند و در عین حال همهی چیزهای دیگر را نادیده بگیرد. مثلاً اگر میخواهید در متروی لندن مسیرتان را پیدا کنید، فقط به نقشهای نیاز دارید که چیدمان کلی خطوط و ایستگاههای مترو را نشان بدهد؛ یعنی اطلاعاتی که به شما کمک میکند به مقصد برسید. مجموعهای ساده از خطها و دایرهها کارتان را راه میاندازد.
پیام اصلی این است: نقشه بازنمایی سادهشدهای از واقعیتی پیچیده است.
البته نقشهی حاصل، یعنی آن شبکهی خطها و دایرهها، جزئیات زیادی را کنار میگذارد. اما این اجتنابناپذیر است. برای فهمیدن دلیلش، تصور کنید میخواهید نقشهای بسازید که تکتک جزئیات متروی لندن را، حتی پیچومهرههای ریلها را، نشان بدهد. چنین نقشهای کاملاً غیرعملی خواهد بود؛ بیش از حد بزرگ خواهد بود که در جیبتان جا شود و بیش از حد پیچیده خواهد بود که به شما کمک کند از نقطهی الف به نقطهی ب برسید!
پس نمیخواهیم نقشه تمام جنبههای واقعیتی را که بازنمایی میکند در بر بگیرد. اما نمیخواهیم فراموش کنیم که نقشه جزئیات زیادی را هم کنار میگذارد. البته بسیاری از این جزئیات، مثل پیچومهرههای ریلها، به کار ما نمیآیند. اما مهم است که بعضی از جزئیات را در ذهن داشته باشیم. اگر تا به حال آنقدر سرگرم نگاه کردن به نقشهی گوشی هوشمندتان بودهاید که مستقیم به تیر چراغبرق برخورد کردهاید، این موضوع را از نزدیک میدانید. یا اگر دستگاه جیپیاس شما تا به حال شما را به جادهای بسته هدایت کرده است، اهمیت داشتن نقشهای کاملاً بهروز را میدانید.
این درسها نهتنها دربارهی نقشههای واقعی، بلکه دربارهی نقشههای استعاریتر هم صدق میکنند. صورتهای مالی، اسناد سیاستگذاری، راهنماهای فرزندپروری و حتی مقالههای خبری، همگی واقعیت را به شکلی شبیه نقشه ساده میکنند. مثلاً صورت مالی یک شرکت، هزاران تراکنش را در یک سند واحد و قابلفهم فشرده میکند.
هدف این سادهسازیها هدایت ما در دنیای پیچیدهی پیرامونمان است. اما اگر فراموش کنیم که این سادهسازیها چه چیزهایی را از تصویر حذف میکنند و اگر با تغییر جهان، آنها را بهروز نکنیم، میتوانند ما را گمراه کنند و به دردسر بیندازند.