بخش اول: مسیر رسیدن به «ابرانسان»

کتاب «چنین گفت زرتشت» با پیش‌گفتاری آغاز می‌شود که شخصیت اصلی را معرفی می‌کند. زرتشت مردی خردمند است که پس از یک دهه تنهایی در کوهستان، تصمیم می‌گیرد پایین بیاید و حکمتش را با بشریت در میان بگذارد. سفر زرتشت نه‌تنها سفری جسمانی، بلکه سفری فلسفی خواهد بود که اندیشه‌ی فلسفی فریدریش نیچه را بازتاب می‌دهد.

نخستین دیدار زرتشت با قدیسی پیر است که در جنگل زندگی می‌کند. قدیس به خاطر خدا از دنیا کناره گرفته است. زرتشت به قدیس می‌گوید: «خدا مرده است!» نیچه با این سخن تلویحاً می‌گوید که خدا دیگر نمی‌تواند بنیانی قابل‌اعتماد برای اخلاق و حقیقت فراهم کند. شیوه‌ی زندگی قدیس که تنها وقف خدا شده است، در برابر این درک تازه، دیگر منسوخ شده است.

زرتشت سپس به شهری به نام گاو رنگارنگ می‌رسد و ایده‌های اصلی‌اش را در آنجا موعظه می‌کند. زرتشت مفهوم ابرانسان را معرفی می‌کند که در آلمانی «اوبرمنش» نام دارد. در فلسفه‌ی نیچه، ابرانسان نماینده‌ی بالاترین مرحله‌ی رشد انسان است. ابرانسان به‌جای تکیه بر منابع بیرونی مانند خدا، علم یا حقیقت مطلق، معنا و حقیقت را درون خودش می‌یابد. زرتشت بر ضرورت تلاش مردم برای ابرانسان شدن از راه پذیرش جهان و زندگی تأکید می‌کند.

زرتشت چنین توضیح می‌دهد: «انسان طنابی است بسته میان حیوان و ابرانسان؛ طنابی بر فراز مغاک است. عبور کردن خطرناک است؛ در راه بودن خطرناک است؛ به پشت سر نگریستن خطرناک است؛ لرزیدن و ایستادن خطرناک است.»

زرتشت سه مرحله برای پیشروی به سوی ابرانسان مطرح می‌کند: شتر، شیر و کودک. شتر نماد انضباط شخصی و چشم‌پوشی از آسایش است؛ شیر نماینده‌ی استقلال و رهایی از تأثیرهای بیرونی است؛ و کودک تجسم خودآفرینی و تولد دوباره است. به گفته‌ی زرتشت، این پیشروی ناگزیر با مبارزه، رنج و چیرگی بر خویشتن همراه است. اما زرتشت به شنوندگانش یادآوری می‌کند که هر شور عظیمی همواره با رنجی عظیم همراه است.

زرتشت مردم را ترغیب می‌کند تا به‌جای موکول کردن کامروایی به زندگی پس از مرگ، جهان مادی را با تمام رنج‌هایش بپذیرند. زرتشت بت‌ها و ارزش‌های دروغین، از جمله ملی‌گرایی، را نقد می‌کند. زرتشت دولت را مروج یک‌شکلی و میان‌مایگی می‌داند. زرتشت همچنین مفاهیم دینی مانند «همسایه‌ات را دوست بدار» و «گونه‌ی دیگر را پیش بیاور» را نقد می‌کند و این مفاهیم را نشانه‌های ضعف می‌داند. زرتشت همچنین زنان را فروتر از مردان و ناتوان از دوستی حقیقی می‌شمارد.

زرتشت به مردم شهر هشدار می‌دهد که به «واپسین انسان‌ها» تبدیل نشوند؛ موجوداتی میان‌مایه و رام‌شده که ترسشان بیش از آن است که بتوانند ظرفیت خود را محقق کنند. اما مردم شهر به زرتشت می‌خندند و حتی می‌خواهند به همین واپسین انسان‌ها تبدیل شوند.

ناگهان بندبازی در میدان شهر ظاهر می‌شود. بندباز تلاش می‌کند میان دو برج راه برود؛ اما پس از آنکه دلقکی مسخره‌اش می‌کند، از طنابش سقوط می‌کند. زرتشت بندباز در حال مرگ را در آغوش می‌گیرد و به بندباز اطمینان می‌دهد که در پذیرفتن خطر هیچ چیز حقیری وجود ندارد. این برخورد باعث می‌شود زرتشت دریابد که نباید برای توده‌ها موعظه کند؛ بلکه باید به دنبال همراهان هم‌فکری بگردد که حاضر باشند هنجارها و ارزش‌های جامعه را به چالش بکشند.

تحلیل

بخش اول کتاب «چنین گفت زرتشت» مقدمه‌ای بر ایده‌های نیچه درباره‌ی ابرانسان و سفر خودشکوفایی است. این بخش منابع سنتی حقیقت و اخلاق را نقد می‌کند و افراد را تشویق می‌کند تا معنا را در درون خود بیابند و زندگی و جهان را با وجود دشواری‌ها و رنج‌های آن بپذیرند. این بخش همچنین ما را با شیوه‌ی بیان شاعرانه و تحریک‌آمیز زرتشت آشنا می‌کند که اغلب از استعاره‌ها، نمادها، تناقض‌نماها و طنز استفاده می‌کند. برای نمونه، زرتشت به مردم شهر می‌گوید که به تعبیر خودش، «انسان رودی آلوده است. باید دریا بود تا رودی آلوده را پذیرفت و ناپاک نشد.»