هم خودتان و هم کسانی را که با آن‌ها معاشرت می‌کنید بررسی کنید.

از نظر رواقیان، فلسفه با خودکاوی آغاز می‌شود.

اپیکتتوس، آموزگار بزرگ رواقی در قرن دوم میلادی، می‌گفت در همان لحظه‌ای فیلسوف می‌شویم که برای نخستین بار پیش‌پنداشت‌های خود را بررسی می‌کنیم و درباره‌ی احساسات، باورها و حتی واژه‌هایی که هر روز به کار می‌بریم پرسش‌هایی مطرح می‌کنیم. به این شیوه است که بررسی ذهن خود را آغاز می‌کنیم.

البته خودکاوی کار آسانی نیست. خودبزرگ‌بینی و خودفریبی تلاش خواهند کرد جست‌وجوی شما برای خودشناسی را ناکام بگذارند و به شما اطمینان بدهند که از پیش خودتان را می‌شناسید. اما سخنان اپیکتتوس را به یاد داشته باشید: «برای انسان ناممکن است چیزی را بیاموزد که گمان می‌کند از پیش می‌داند.» پس هنگام بررسی خودتان فروتن بمانید؛ مثل یک شاگرد خوب، ذهنی باز و پذیرا داشته باشید.

ممکن است نگاه کردن به آنچه می‌بینید دشوار باشد: ضعف‌ها، عادت‌های بد، غرور و خودپسندی. از دل این درد عبور کنید. به نگاه کردن ادامه دهید. مهم است که همه‌چیز را ارزیابی کنید، حتی اگر ناخوشایند باشد. اگر صادقانه به ویژگی‌های کمتر دوست‌داشتنی خود نگاه نکنید، هرگز نخواهید توانست برای تغییر این ویژگی‌ها تلاش کنید.

علاوه بر تأمل درباره‌ی خود، آگاهی از اطرافیانتان نیز مهم است.

کسانی که وقتتان را با آن‌ها می‌گذرانید، بر نوع شخصیتی که پیدا می‌کنید تأثیر خواهند گذاشت. اگر با کسانی معاشرت کنید که شما را به بهتر شدن سوق می‌دهند، پیشرفت خواهید کرد. البته عکس این موضوع نیز صادق است.

سنکا، نمایشنامه‌نویس و فیلسوف رومی که یک نسل از اپیکتتوس بزرگ‌تر بود، توصیه می‌کرد که هر یک از ما باید کسی را در ذهن داشته باشیم که برایش احترام و تحسین قائلیم. سنکا می‌گفت صرف این فکر که کسی شاهد رفتار ماست و با همدلی درباره‌ی رفتار ما داوری می‌کند، به ما کمک خواهد کرد.

نکته این است: اگر خودتان و دیگران را بهتر بشناسید، خواهید توانست اعمال خود را روشن‌تر ببینید. و این روشنی به شما کمک خواهد کرد اعمالی را انتخاب کنید که شجاعانه، خردمندانه، معتدل و عادلانه هستند.