چهار حقیقت شریف، بنیان فلسفه‌ی بودایی هستند.

بودا بیش از ۲۵۰۰ سال پیش چهار حقیقت شریف را آموزش داد. این حقیقت‌ها نخستین آموزه‌های او پس از رسیدن به روشن‌شدگی بودند؛ این حقیقت‌ها اساس فلسفه‌ی بودایی را تشکیل می‌دهند.

سیدارتا گوتاما، نام اصلی بودا، شاهزاده به دنیا آمد. او چنان دور از واقعیت‌های زندگی پرورش یافته بود که تا بزرگ‌سالی هیچ فرد سالمند، بیمار یا در حال مرگی را ندیده بود.

او که از این تجربه‌های روشنگرانه پریشان شده بود، به امید یافتن معنای هستی و پایانی برای رنج، از زندگی تجملی خود دست کشید. گوتاما پس از چند سال روزه گرفتن، گدایی و دیگر شکل‌های پاک‌دامنی، سرانجام تصمیم گرفت زیر درخت بودی بنشیند تا حقیقت خود را به او آشکار کند. گفته می‌شود او پیش از رسیدن به روشن‌شدگی، ۴۹ روز زیر آن درخت نشست؛ سپس بازگشت تا آنچه را آموخته بود، یعنی چهار حقیقت درباره‌ی هستی، با دیگران در میان بگذارد.

پیام اصلی این است: چهار حقیقت شریف، بنیان فلسفه‌ی بودایی هستند.

نخستین حقیقت شریف این است: زندگی رنج است. این به معنای بد بودن همه‌چیز نیست. رنج در اینجا به ناراحتی بنیادی‌ای اشاره دارد که هرگز نمی‌توانیم کاملاً از آن خلاص شویم. این ناراحتی از این واقعیت سرچشمه می‌گیرد که همه‌چیز در زندگی گذراست. تلاش می‌کنیم چیزها را نگه داریم، از زیبایی ظاهری و دارایی‌ها گرفته تا روابط؛ اما همه‌چیز در نهایت از میان انگشتانمان می‌لغزد. در نتیجه، درباره‌ی آنچه در آینده انتظارمان را می‌کشد اضطراب زیادی داریم؛ برای آنچه در گذشته پشت سر گذاشته‌ایم نیز اندوهگین می‌شویم.

با این حال، گذرا بودن به‌خودی‌خود باعث رنج نمی‌شود. اینجاست که دومین حقیقت شریف مطرح می‌شود: علت رنج، دل‌بستگی است. به عبارت دیگر، رنج می‌بریم چون نمی‌توانیم رها کردن چیزهایی را که به آن‌ها دل بسته‌ایم تحمل کنیم.

حالا که علت رنج را می‌دانیم، به سومین حقیقت شریف می‌رسیم: می‌توان به رنج پایان داد. برای این کار باید واقعیت را همان‌طور که هست بپذیریم. با دانستن اینکه همه‌چیز در زندگی می‌آید و می‌رود، باید تا حد امکان از دل‌بستگی‌هایمان به چیزها دست بکشیم.

اما دقیقاً چگونه به این هدف می‌رسیم؟ چهارمین حقیقت شریف می‌گوید راهی برای فراتر رفتن از رنج وجود دارد. این راه در بودیسم به راه شریف هشت‌گانه معروف است. این راه مؤلفه‌های گوناگون زندگی اخلاقی یک بودایی را ارائه می‌کند؛ اگر این مؤلفه‌ها با وجدان و دقت دنبال شوند، به روشن‌شدگی منجر می‌شوند.

پس این‌ها همان چهار حقیقت شریف بودیسم هستند. این حقیقت‌ها مبنای حقایق شریف عشق هستند که، همان‌طور که خواهیم دید، از همین ساختار پیروی می‌کنند.