ذهن تنبل: چگونه تنبلی می‌تواند به خطا منجر شود و بر هوش ما تأثیر بگذارد.

برای دیدن نحوه‌ی کار این دو سیستم، سعی کنید این مسئله‌ی معروف چوب و توپ را حل کنید:

یک چوب و یک توپ روی‌هم ۱٫۱۰ دلار قیمت دارند. قیمت چوب یک دلار بیشتر از قیمت توپ است. توپ چقدر قیمت دارد؟

قیمتی که به احتمال زیاد به ذهنتان رسید، یعنی ۰٫۱۰ دلار، حاصل سیستم یکِ شهودی و خودکار است؛ این پاسخ اشتباه است! لحظه‌ای وقت بگذارید و حالا حساب کنید.

متوجه اشتباهتان می‌شوید؟ پاسخ درست ۰٫۰۵ دلار است.

اتفاقی که افتاد این بود که سیستم یکِ تکانشی شما کنترل را به دست گرفت و با تکیه بر شهود، به‌طور خودکار پاسخ داد. اما این سیستم بیش از حد سریع پاسخ داد.

معمولاً وقتی سیستم یک با موقعیتی مواجه می‌شود که نمی‌تواند آن را درک کند، از سیستم دو کمک می‌گیرد تا مسئله را حل کند؛ اما در مسئله‌ی چوب و توپ، سیستم یک فریب می‌خورد. این سیستم مسئله را ساده‌تر از آنچه هست می‌بیند و به‌اشتباه فرض می‌کند که می‌تواند به‌تنهایی از پس آن برآید.

موضوعی که مسئله‌ی چوب و توپ آشکار می‌کند، تنبلی ذهنی ذاتی ماست. وقتی از مغزمان استفاده می‌کنیم، تمایل داریم برای هر کار کمترین میزان انرژی ممکن را صرف کنیم. این پدیده به قانون کمترین تلاش معروف است. چون بررسی پاسخ با سیستم دو انرژی بیشتری مصرف می‌کند، ذهن ما وقتی فکر می‌کند می‌تواند فقط با سیستم یک کار را پیش ببرد، پاسخ را بررسی نمی‌کند.

این تنبلی تأسف‌بار است؛ چون استفاده از سیستم دو جنبه‌ی مهمی از هوش ماست. پژوهش‌ها نشان می‌دهند که تمرین کارهای مربوط به سیستم دو، مانند تمرکز و خودکنترلی، به نمره‌های بالاتر هوش منجر می‌شود. مسئله‌ی چوب و توپ این موضوع را نشان می‌دهد؛ زیرا ذهن ما می‌توانست با استفاده از سیستم دو پاسخ را بررسی کند و در نتیجه از ارتکاب این خطای رایج جلوگیری کند.

ذهن ما با تنبلی و پرهیز از استفاده از سیستم دو، توان هوشمان را محدود می‌کند.