موجز ۱ از ۵ · ۲ دقیقه
سرماخوردگی، مزاحمی هزارانساله
سرماخوردگی بیماریای نسبتاً کمخطر اما حسابی آزاردهنده است که همهی ما هر از گاهی گرفتارش میشویم. پدر و مادرمان میگرفتند، پدربزرگها و مادربزرگهایمان هم، و حتی دورترین نیاکانمان هم باید با تب و سرفه و آبریزش بینی سر میکردند. عامل سرماخوردگی معمولاً رینوویروس است؛ ویروسی که مصریهای باستان را هم اذیت میکرد. در «پاپیروس ابرس»، متنی پزشکی با ۳۵۰۰ سال قدمت، یک دانشمند مصری نشانههای «رش» را ثبت کرده: سرفهی مداوم و ترشح زیاد بینی. آشنا نیست؟
نشانههای سرماخوردگی از آن زمان تا امروز همان است، اما درمانها حسابی عوض شدهاند. مصریها نسخهای کموبیش معقول داشتند: گیاهان دارویی، بخور و عسل که دور بینی میمالیدند. رومیها اما مطمئن بودند بهترین راه برای بازکردن بینی، مالیدن یک موش دور آن است! تاریخ توضیحهای جورواجور و گاه عجیبی هم برای سرماخوردگی دارد. یونانیهای باستان آن را به بههمخوردن تعادل چهار مایع بدن ربط میدادند: خون، صفرای زرد، صفرای سیاه و بلغم. امروز این توضیح خندهدار به نظر میرسد، اما علت سرماخوردگی تا سال ۱۹۰۰ هم برای پزشکان معما بود؛ آن سال فیزیولوژیستی به نام لئونارد هیل گفت سرماخوردگی از رفتن از هوای گرم به هوای سرد میآید، مثل وقتی که صبح زود بیرون میروید.
خوشبختانه پژوهشهای علمی نیمهی اول قرن بیستم علت واقعی سرماخوردگی را پیدا کرد. حالا میدانیم کار رینوویروس است. پس میدانیم چطور شکستش بدهیم؟ نه. با وجود قرنها آزمودن درمانهای گوناگون، هنوز درمانی قطعی و بیخطا نداریم. شاید جواب در حمله به کد ژنتیکی ویروس باشد. اما بد نیست این را هم بپرسیم که اصلاً باید دنبال درمان باشیم یا نه. چون رینوویروس و دیگر ویروسهای کمخطر به دستگاه ایمنی ما یاد میدهند به عفونتهای بیضرر درست واکنش نشان بدهد و همین، بدن را برای مقابله با ویروسهایی که تهدیدی جدی برای سلامت ما هستند آمادهتر میکند. این ویروسهای کشنده کداماند؟ در موجز بعدی میبینیم.