روایتی کل‌نگر از اختلال کمبود توجه.

ایوان ایلیچ، فیلسوف اتریشی، نوشته است: «پزشکی همان‌قدر درباره‌ی تجربه‌ی معنادار التیام، رنج کشیدن و مردن به ما می‌گوید که تجزیه‌وتحلیل شیمیایی درباره‌ی ارزش زیبایی‌شناختی سفالگری به ما می‌گوید.»

کتاب «ذهن‌های پراکنده» با این نقل‌قول آغاز می‌شود؛ این نقل‌قول برای شروع این خلاصه هم نقطه‌ی مناسبی است.

گابور ماته، نویسنده‌ی کتاب، استدلال می‌کند که اختلال کمبود توجه ــ که از اینجا به بعد با مخفف ADD به آن اشاره می‌کنیم ــ اختلالی است که به‌درستی شناخته نشده است. اهمیت این اختلال به‌اندازه‌ی کافی درک نمی‌شود؛ این اختلال اغلب به‌اشتباه تشخیص داده می‌شود و بارها بیش از اندازه درمان می‌شود. بااین‌حال، مشکل واقعی این است که معمولاً آن‌قدر وقت صرف تجزیه‌وتحلیل جزئیات ریز شیمیایی می‌کنیم که تصویر کلی را از نظر دور می‌داریم.

مواد زیست‌شیمیایی مغز واقعاً در اختلال کمبود توجه نقش دارند؛ اما نمی‌توان این اختلال را به گردش هورمون‌ها و انتقال‌دهنده‌های عصبی تقلیل داد. ژنتیک هم توضیح کاملی برای اختلال کمبود توجه ارائه نمی‌دهد. همان‌طور که خواهیم دید، استعداد ارثی برای ابتلا به اختلال کمبود توجه وجود دارد؛ درست همان‌طور که برای هر اختلال دیگر سلامت روان چنین استعدادی وجود دارد. اما این موضوع به این معنا نیست که اختلال از نظر زیستی از پیش تعیین شده است. استعدادها باید «تحریک» یا «فعال» شوند.

و اگر بخواهیم بفهمیم این اتفاق چگونه و چرا رخ می‌دهد، باید به تعامل عوامل زیستی و محیطی نگاه کنیم. به عبارت دیگر، باید رشد کودکان را در خانواده‌ها و جوامع بررسی کنیم.

به‌طور خلاصه، این همان استدلالی است که اینجا خواهید شنید. بااین‌حال، لطفاً به خاطر داشته باشید که این خلاصه بر پایه‌ی کتابی از سال ۱۹۹۹ تهیه شده است؛ بنابراین کاملاً با پژوهش‌های کنونی به‌روز نیست.